Panik Bozukluğu Şiddeti Ölçeği (PBŞÖ): ne zaman seçilir, nasıl okunur

Uluslararası adı: Panic Disorder Severity Scale (PDSS)
Madde sayısı: 7
Uygulama biçimi: Klinisyen puanlar
Yanıt ölçeği: 0–4 arası klinisyen derecelendirmesi; puan yükseldikçe şiddet artar
Olası toplam puan: 0–28

Ne ölçer

PBŞÖ klinisyen puanlamasıyla panik bozukluğu şiddetini toplar

Klinik değerlendirmede panik bozukluğu belirtilerinin şiddetini tek bir toplam puana bağlamak gerektiğinde PBŞÖ, değerlendirici tarafından doldurulan 7 maddelik bir form olarak kullanılır. Kaynak, aracın agorafobili ya da agorafobisiz panik bozukluğu çerçevesinde DSM-IV belirtilerinin şiddetini ölçmeyi amaçladığını belirtir. Puanlama, aylık pencere varsayılarak yapılır; formda başka bir zaman aralığı seçme alanı da vardır. Kapsamı atak örüntüsü, buna eşlik eden bekleyiş/korku, kaçınma ve rol-toplumsal işlevsellikteki aksamayı kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.

Ne zaman seçilir

Panik bozukluğu odağı netleştiğinde seçilecek şiddet aracı

PBŞÖ, kaynakta panik bozukluğu belirtilerinin şiddetini sabit biçimde derecelendirmeye yarayan değerlendirici aracı olarak sunulur. Bu nedenle terapist, görüşmede panik bozukluğu odağı klinik olarak ele alındığında bu formu seçmelidir. Agorafobik örüntü varsa da yoksa da aynı araç kullanılabilir; kaynak amacını her iki durum için tanımlar. Ölçeğin ayırt edici yanı, DSM-IV çerçevesindeki panik bozukluğu şiddetini tek bir toplam puana bağlamak üzere düzenlenmesi ve kaçınma ile işlevsel etkilenmeyi de puanlamaya dahil etmesidir.

Nasıl uygulanır

Seçilen zaman penceresi bütün puanlamalarda aynı tutulur

Uygulamada önce hangi zaman aralığının değerlendirileceği netleştirilmelidir. Formun varsayılanı aylık penceredir; kullanıcı başka bir pencere seçerse aynı dönem bütün puanlamalarda korunmalıdır. Bu, özellikle hasta bazı belirtileri çok eski, bazılarını ise yakın dönem üzerinden anlatıyorsa önemlidir; değerlendirici görüşmeyi aynı döneme geri getirmelidir. Kaynak, atak sıklığı ve şiddetinin tutarlı ölçülmesi için bu zaman standardizasyonunu vurgular. Formda değerlendirici alanı bulunması ve yönergelerin görüşmeciye verilmesi, aracın klinisyen puanlamasıyla kullanılacağını gösterir.

Panik yaşantısı yoksa atlama kuralı dikkate alınır

PBŞÖ’de görüşmeci, panik yaşantısının olup olmadığını bilmiyorsa bunu önce açıklığa kavuşturmalıdır. Kaynak, panik yoksa 2. ve 3. puanların 0 verileceğini ve görüşmenin 4. alandan sürdürüleceğini belirtir. Bu atlama kuralı otomatik form tasarlanırken önemlidir; çünkü hasta hiç panik bildirmediğinde bazı sonraki derecelendirmeler ayrıca ayrıntılandırılmaz. Metindeki daha sonraki atlama cümlesinde numaralandırma, formun toplam puan satırıyla tam örtüşmediği için belirsizdir; elektronik şablona aktarırken bu kaynak belirsizliği not edilmelidir.

Nasıl puanlanır

Toplam puan 1–7 numaralı puanların toplamıdır

PBŞÖ’de toplam puan, formun sonunda belirtildiği üzere 1–7 numaralı puanların toplanmasıyla elde edilir. Her alan 0–4 arasında derecelendirilir; bu nedenle ham toplam puan, tüm alanlar işaretlendiğinde 0–28 aralığında oluşur. Kaynakta alt ölçek, ters puanlanan alan ya da ayrı alan puanı verilmemiştir; yapı toplam puana dayanır. Kesme puanı bu kaynakta verilmemiştir. Bu nedenle formdan otomatik yorum üretilecekse, eşik ya da kategori eklenmemeli; yalnızca ham toplam ve gerekirse her alanın klinisyen derecelendirmesi saklanmalıdır.

Bu kaynakta kesme puanı verilmemiş. Puan bir şiddet etiketine çevrilmez; aynı kişide zaman içindeki değişim izlenir.

Nasıl yorumlanır

Puan, kaynakta kategoriye çevrilmeden ham şiddet göstergesi olarak kalır

Toplam puan, kaynak yönergesindeki 0–4 derecelendirme mantığı nedeniyle daha yüksek olduğunda daha ağır belirti yükü ve işlevsel etkilenme ile okunur; ancak belge puanı klinik kategoriye dönüştüren bir yorum tablosu sunmaz. Bu nedenle tek bir PBŞÖ sonucu, önceden tanımlı basamaklara kaynak dayanağı olmadan çevrilmemelidir. Aynı hastada değişimi izlerken zaman penceresinin ve puanlayıcı yaklaşımının sabit kalması özellikle önemlidir; aksi halde değişen toplam puan gerçek klinik değişimden çok değerlendirme koşullarındaki farklılığı yansıtabilir.

Sık düşülen tuzak

Rol işlevselliği, kişinin gerçek yaşam bağlamına göre puanlanır

Rol işlevselliği alanında puanı yanıltabilecek başlıca durum, kişinin ücretli bir işte olmamasını bozulma yokmuş gibi ele almaktır. Kaynak, çalışma odağının yerine, kişi çalışmıyorsa okul; tam gün okula gitmiyorsa ev sorumluluklarının sorulacağını belirtir. Bu nedenle terapist, aynı işlevsel alanı kişinin gerçek yaşam rolüne uyarlamalıdır. Aksi halde işsiz, emekli, öğrenci ya da ev içinde ana sorumluluk taşıyan kişilerde toplam puan yapay olarak düşük kalabilir. Bu uyarlama yeni bir alt ölçek oluşturmaz; yalnızca kaynakta verilen puanlama bağlamını doğru kullanmaya yarar.

Pisivizör'de bu ölçek

Araç kitaplığında bu ölçek, buradaki klinik notlarla birlikte durur. Vakaya atayıp kendi kaydınızı uygulama içinde tutabilirsiniz; danışana hiçbir şey gönderilmez. Kaydettiğiniz sonuçları Vaka Asistanı formülasyonunuz ve seans notlarınızla birlikte değerlendirir.

Vakanızda kullanın: erken erişim

Ölçek maddeleri telif nedeniyle bu sayfada yayımlanmaz. Maddeler ve Türkçe uyarlama bilgisi için kaynağa gidin. Ölçek kaynağı