Felaketleştiren Bilişler Ölçeği: ne zaman seçilir, nasıl okunur

Uluslararası adı: Catastrophic Cognitions Questionnaire (CCQ)
Madde sayısı: 50
Uygulama biçimi: Öz-bildirim — danışan doldurur
Yanıt ölçeği: Beş basamaklı işaretleme: hiçbir zaman, biraz, bazen, çok, aşırı derecede

Ne ölçer

Tehlikelilik inancını hedefleyen öz-bildirim formu

Felaketleştiren Bilişler Ölçeği, kişinin formda verilen durumlarla ilgili inanç ve düşüncelerini, özellikle bu durumları ne ölçüde tehlikeli gördüğünü işaretletir. PDF’de 50 madde yer alır ve maddeler iki sayfaya yayılmıştır. Kaynakta herhangi bir yaş grubu, uygulayıcı niteliği veya zaman penceresi belirtilmez. Form öz-bildirim düzenindedir: danışan her satır için beş basamaklı seçeneklerden birini işaretler. Madde içeriği geniş bir olay ve yaşantı havuzundan oluştuğu için araç, tek bir belirti alanından çok felaketleştirici değerlendirme biçimini görünür kılmak üzere okunmalıdır.

Ne zaman seçilir

Seçim gerekçesi: sıklık değil tehlikeli görme derecesi

Klinik soru, danışanın belirli içsel yaşantı ve gündelik durumları ne kadar tehlikeli yorumladığını anlamak olduğunda bu form seçilebilir. Kaynak, formu olayların gerçek sıklığını ya da yakın dönemde yaşanıp yaşanmadığını sormak için değil, tehlikelilik inancını işaretletmek için düzenler. Bu nedenle seans içinde “hangi durumlar daha tehdit edici anlam kazanıyor” sorusunu açmak için elverişlidir. Kaynak, benzer ölçeklerle karşılaştırma, tanısal kullanım ya da seçilecek popülasyon hakkında ek kural vermez; seçim bu sınırlı amaç cümlesiyle uyumlu tutulmalıdır.

Nasıl uygulanır

Yanıt verirken odak tehlike inancı olmalıdır

Uygulamada kritik nokta, danışanın her satırı dikkatle okuyup işaretlemeyi “yaşadım mı/kaç kez oldu” mantığıyla değil, o içerik kendisine ne kadar tehlikeli görünür mantığıyla yapmasıdır. PDF’de yanıtlar beş basamaklı olarak sunulur ve formun yönergesi işaretlemenin ölçek kullanılarak yapılmasını ister. Kaynakta uygulama süresi, uygulama ortamı, görüşmeci tarafından okunup okunmayacağı veya ev ödevi olarak kullanımına ilişkin ayrı yönerge bulunmaz. Bu nedenle terapist formu verirken kaynakta yazılı amaçla sınırlı, kısa ve tarafsız bir açıklama yapmalıdır.

Nasıl puanlanır

Kesme puanı ve sayısal kodlama kaynakta yok

Kaynak PDF’de maddeler tek bir listede ve beş yanıt basamağıyla verilir; ayrı alt ölçek adı, ters madde bilgisi, seçeneklere atanacak sayısal değerler veya puan aralıkları yer almaz. Bu nedenle formdan puan üretilecekse, hangi kodlamanın kullanılacağı kaynak dışı bir bilgiye dayandırılmamalıdır. Kesme puanı bu kaynakta verilmemiştir. Otomatik yorumlama yapılacak bir sistemde bu PDF tek başına eşik üretmek için yeterli değildir; yalnızca maddelerin varlığı, toplam madde sayısı ve yanıt basamaklarının biçimi güvenle kaydedilebilir.

Bu kaynakta kesme puanı verilmemiş. Puan bir şiddet etiketine çevrilmez; aynı kişide zaman içindeki değişim izlenir.

Nasıl yorumlanır

Sonuçlar eşik yorumu olmadan okunmalıdır

Sonuçları okurken sayıdan çok yanıt örüntüsünün hangi tür yaşantı kümelerine yoğunlaştığına bakmak daha uygun olur; çünkü kaynak herhangi bir norm, klinik aralık veya değişim eşiği sunmaz. Formun amacı, danışanın maddelerdeki durumlara ilişkin inanç ve düşüncelerini tehlikelilik açısından görünür kılmaktır. Bu nedenle yüksek ya da düşük puanın ne anlama geldiğini, bu PDF’den bağımsız bir klinik sınıflamaya dönüştürmemek gerekir. Tekrar uygulama aralığı da kaynakta belirtilmediğinden, izlem amacıyla kullanılacaksa aralık ayrıca gerekçelendirilmelidir.

Pisivizör'de bu ölçek

Araç kitaplığında bu ölçek, buradaki klinik notlarla birlikte durur. Vakaya atayıp kendi kaydınızı uygulama içinde tutabilirsiniz; danışana hiçbir şey gönderilmez. Kaydettiğiniz sonuçları Vaka Asistanı formülasyonunuz ve seans notlarınızla birlikte değerlendirir.

Vakanızda kullanın: erken erişim

Ölçek maddeleri telif nedeniyle bu sayfada yayımlanmaz. Maddeler ve Türkçe uyarlama bilgisi için kaynağa gidin. Ölçek kaynağı