BDT ev ödevleri örnekleri: türler ve hazırlama

Seansın bitmesine iki dakika var ve aklınıza gelen tek ödev "bu hafta düşüncelerinize dikkat edin". Danışan başını sallıyor. Gelecek hafta ödevden hiç söz edilmiyor. BDT ev ödevleri örnekleri arayan terapistlerin çoğu bu anı yaşamış olmalı. Kısa cevap şu: iyi ödev bir listeden seçilmez. Formülasyondan türetilir, seansta başlatılır ve danışanın yapabileceğinden emin olacak kadar küçük tutulur. Aşağıda sekiz ödev türünü, her biri için somut bir örneği ve ödevi vermeden önce sorulacak soruları bulacaksınız.

Ödev BDT'de neden bu kadar önemli?

Ödev, seansta öğrenileni haftanın geri kalanına taşır. Beck ödevi isteğe bağlı bir ek olarak değil, tedavinin parçası olarak konumlandırmayı öneriyor (Beck, 2011). Ödevli ve ödevsiz terapi koşullarını karşılaştıran meta-analizde etki büyüklüğü d = .63 bulunmuş (Kazantzis, Whittington ve Dattilio, 2010). Ödeve uyum ile sonuç arasındaki ilişki ise daha mütevazı, r = .26 (Mausbach ve ark., 2010). Yani ödev işe yarıyor, ama yapıldığı ölçüde.

BDT ev ödevleri örnekleri: sekiz tür

Beck, sürüp giden ödevleri sekiz başlıkta topluyor (Beck, 2011). Örnekler bizim kurgusal örneklerimiz.

Beck'in (2011) sekiz ödev türü. Örnekler kurgusaldır, kendi ifademizle yazıldı.

1. Davranışsal etkinlikler. Depresyonda en sık başlangıç ödevi. Örnek: "Çarşamba ve cumartesi öğleden sonra 20 dakika yürüyüş, sonra keyif puanını 0-10 arası yaz." Ayrıntısı davranışsal aktivasyon yazısında, form etkinlik çizelgesinde.
2. Otomatik düşünceleri gözleme. Örnek: "Kaygın yükseldiğinde kendine 'Şu an zihnimden ne geçiyor?' diye sor ve düşünceyi telefonuna not et."
3. Düşünceleri değerlendirme ve yanıtlama. Örnek: günde bir düşünce kaydı. Seansta yazılan terapi notlarını haftada iki kez okumak da bu türe girer.
4. Problem çözme. Örnek: "Ev sahibiyle kira konuşmasını üç adıma böl, ilk adımı perşembeye kadar at."
5. Davranışsal beceriler. Gevşeme, atılganlık, zaman yönetimi gibi. Örnek: "Yatmadan önce beş dakika seansta denediğimiz nefes egzersizi."
6. Davranışsal deney. Bir tahmini sınamak için. Örnek: "Toplantıda bir soru sor. Önce ne olacağını tahmin et, sonra ne olduğunu yaz." Form: davranış deneyi.
7. Okuma. Seansı pekiştiren kısa bir metin ve okurken iki satır not.
8. Sonraki seansa hazırlık. Örnek: "Gelecek seansın gündemine eklemek istediğin bir konuyu not et."

Kaygıda kaçınma çalışılıyorsa maruz bırakma basamakları da ödev olur. Basamakları sıralamak için korku merdiveni ve maruz bırakma hiyerarşisi yazısına bakın.

Ödevi vermeden önce sorulacak sorular

Beck'in önerdiği kontrol soruları şunlar (Beck, 2011). Ödev danışanın hedefiyle bağlantılı mı? Zorluğu bu danışan için kabul edilebilir mi, yoksa bunaltıcı mı? Zaman, enerji ya da fırsat açısından engel ne olabilir? Hangi düşünce araya girip ödevi engelleyebilir?

Sonra en önemli soruyu doğrudan danışana sorun: bu ödevi yapma olasılığın 0 ile 100 arasında kaç? Beck, cevap 90'ın altındaysa üç yolu öneriyor: ödevi imgelemde baştan sona prova etmek, ödevi değiştirmek ya da isteksizliği rol oyunuyla çalışmak.

Olasılık sorusu, ödevi seanstan çıkmadan küçültmenin en hızlı yolu. Beck'in (2011) önerisinden.

Bizce bu soru, ödev sohbetinin en çok atlanan kısmı. Danışan "olur" der, terapist de bunu onay sayar. Oysa "60" cevabı, ödevin o hâliyle yapılmayacağını seanstan çıkmadan söyler.

Beck burada açık bir taraf tutuyor: ödevin çok zor olmasındansa kolay olması tercih edilir. Az ödev, hiç ödevden iyidir (Beck, 2011). Bir de ödevi seansta başlatın. Düşünce kaydının ilk satırını birlikte doldurmak, evde devam etmeyi başlamaktan çok daha kolay yapar.

Kurgusal örnek: üç haftalık ödev planı

Kurgusal örnek: K-04 kodlu danışan, depresif belirtilerle geliyor. Akşamları evden çıkmıyor ve "hiçbir şeyden keyif almıyorum" diyor.

Kurgusal örnek. İlk hafta küçültülen ödev, üçüncü haftadaki deneyin verisini sağladı.

İlk seansta terapist iki yürüyüş öneriyor. Danışan olasılığı 70 olarak veriyor. Ödev, perşembe akşamı tek bir 15 dakikalık yürüyüşe indiriliyor ve keyif puanı ekleniyor. Danışan yürüyüşü yapıyor, keyfi 4 olarak puanlıyor. İkinci hafta iki yürüyüş ve bir arkadaşa mesaj ekleniyor, olasılık 90. Üçüncü hafta terapist bunu bir davranışsal deneye çeviriyor: arkadaşla kahve öncesi keyif tahmini 2, gerçekleşen 5. "Hiçbir şeyden keyif almıyorum" inancı ilk kez danışanın kendi verisiyle sınanıyor.

Ödev yapılmadığında ne yapmalı?

Önce nedeni ayırın, sonra çözüme geçin. Beck dört olasılık sayıyor (Beck, 2011): pratik bir sorun (unutmak, son ana bırakmak, ödevin kötü tanımlanması), psikolojik bir sorun ("nasılsa işe yaramaz" düşüncesi), pratik sorunun arkasına gizlenmiş psikolojik bir sorun ya da terapistin kendi düşünceleri ("üstelersem ilişki bozulur"). Psikolojik nedeni ancak iyi hazırlanmış bir ödev yine de yapılmadıysa düşünün.

Yapılmayan ödevi sessizce geçmeyin. Gözden geçirilmeyen ödev danışana "bu önemli değilmiş" mesajı verir. Gözden geçirmeyi seansın başına, gündemin içine koyun.

Sınırlar

Ödev her danışana aynı tempoda uymaz. Seansın gündemini başka bir öncelik doldurduğunda ödev o hafta küçük kalabilir. Okuma ödevi okuma güçlüğü olan danışana uymaz. Yukarıdaki etki büyüklükleri ortalamadır, tek bir vakada ödevin ne kadar işe yarayacağını söylemez.

Pisivizör'de

Pisivizör'ün araç kitaplığında ödev olarak verilebilecek formlar "Ödev verilebilir" rozetiyle işaretli. Vaka Asistanı bir form önerdiğinde öneriyi "Ödev olarak ver" ile tek dokunuşta vakaya ekleyebilirsiniz. Kriz ilişkili araçlar ve terapist evrakı bu yolla ödev olarak verilemez. Eklenen ödev vakanın Araçlar bölümünde "Planlandı", "Verildi" ya da "Atlandı" durumuyla izlenir. Telif durumu uygun formların boş hâlini yazdırıp ya da PDF olarak kaydedip danışana kâğıt üzerinde verirsiniz. Platform danışana hiçbir şey göndermez. Yol haritasındaki ödev adımlarını gelecek seansta "Yapıldı", "Kısmen yapıldı" ya da "Atlandı" olarak işaretlersiniz. Böylece yukarıdaki üç haftalık plan dosyada kendiliğinden birikir. Vaka Asistanı nasıl çalışır.

Ödevin akıbetini seans seans nasıl kaydedeceğinizi danışan takip formu yazısında anlattık.

Bir sonraki seansta

Ödevi verdikten sonra tek bir soru ekleyin: "Bunu yapma olasılığın 0 ile 100 arasında kaç?" Cevap 90'ın altındaysa, ödevi danışan seanstan çıkmadan küçültün.