Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ (DAS)): ne zaman seçilir, nasıl okunur

Uluslararası adı: Dysfunctional Attitude Scale (DAS)
Madde sayısı: 40
Uygulama biçimi: Öz-bildirim — danışan doldurur
Yanıt ölçeği: 1-7 arasında katılma derecesi
Olası toplam puan: 40–280

Ne ölçer

Tutumlara katılma derecesini alan 40 maddelik öz-bildirim

FOTÖ (DAS), kişinin çeşitli tutumsal önermelere katılma derecesini işaretlediği 40 maddelik bir öz-bildirim formudur. Kaynak, ölçeği insanların savunduğu ya da inandığı tutumlar listesi olarak tanıtır ve yanıtların doğru-yanlış yerine kişisel katılma derecesi olarak görülmesini ister. Formda belirli bir semptom dönemi veya olay sonrası zaman penceresi verilmez; yanıtların kişinin genel düşünme tarzını yansıtması beklenir. Terapist, ölçeği görüşmede tutum örüntülerini görünür kılacak yapılandırılmış bir başlangıç materyali olarak ele almalı; sonuçları tanı ya da tek başına klinik karar yerine vaka formülasyonuna veri olarak düşünmelidir.

Ne zaman seçilir

Belirti sayımı değil tutum düzeyi için seçilir

Bu form, danışanın belirli durumlara verdiği anlık duygu tepkisinden çok, tutum düzeyindeki kabullerini çalışmak istediğinizde seçilir. Maddeler düzeyinde form; onay, başarı, kişisel değer, bağımlılık ve standartlar gibi daha geniş tutumsal alanlara dağılır, ancak kaynak herhangi bir alt ölçek adı veya ayrı puan üretme kuralı vermez. Bu nedenle benzer öz-bildirim formlarından ayırırken ana farkı, semptom sayımı değil tutumlara katılma derecesi toplaması olarak görmek gerekir.

Nasıl uygulanır

Her satırda tek yanıt kontrolü yapılır

Ödev olarak verildiğinde yönergeyi kısa tutun: her ifadeyi ayrı ayrı okuyup yanıt bölümündeki tek bir sayıyı işaretlemesi istenir. Kaynak özellikle her tutum için tek işaret konmasına ve doğru-yanlış yanıt olmadığına vurgu yapar. Terapist formu geri aldığında ilk kontrol, boş bırakılan veya birden fazla seçenek işaretlenen satırlar olmalıdır; bu durum ham yanıt setini belirsizleştirir. Formda belirli bir süre penceresi olmadığı için danışanın o günkü duygu durumuna göre değil, kendisini daha genel olarak temsil eden seçimi yapması gerektiği uygulama öncesinde hatırlatılabilir.

Nasıl puanlanır

Bu PDF puanlama anahtarı ve kesme puanı vermez

Formdaki her madde 1-7 arasında katılma derecesiyle işaretlenir ve ham veri bu sayısal işaretlemelerden oluşur. Ancak bu PDF içinde ters puanlanacak maddeler, alt ölçek hesaplama yöntemi, toplam puan aralığının klinik yorumu veya kesme puanı bu kaynakta verilmemiştir. Bu nedenle yalnızca bu belgeye dayanarak otomatik yüksek-düşük yorum üretmeyin; eksik puanlama anahtarı olmadan sayıları toplamak yanıltıcı olabilir. Terapist, puanlama yapacaksa kullanılan kurum içi ya da araştırma protokolünün bu formdan ayrı bir puanlama yönergesine dayanıp dayanmadığını belgelemelidir.

Bu kaynakta kesme puanı verilmemiş. Puan bir şiddet etiketine çevrilmez; aynı kişide zaman içindeki değişim izlenir.

Nasıl yorumlanır

Yorum, sayısal kategori yerine yanıt örüntüsüne dayanır

Danışan ölçeği doldurup getirdiğinde, bu kaynakla güvenle okunabilecek bilgi, hangi tutumsal önermelere daha fazla veya daha az katıldığıdır; kaynak, sayısal puanı kategorilere ayıran bir yorum tablosu sağlamaz. Kesme puanı ve yorum aralıkları bu kaynakta verilmemiştir. Bu nedenle görüşmede en yararlı kullanım, toplam skor etiketi vermekten çok yanıt örüntüsünü vaka diliyle konuşmak ve terapi hedefleriyle ilişkili tutum kümelerini belirlemektir. Aynı form tekrar verilirse değişimi yorumlamak için aynı uygulama koşullarını korumak gerekir; tekrar aralığı kaynakta belirtilmez.

Sık düşülen tuzak

Tüm yanıtları aynı yönde varsaymak yanıltabilir

Formda tüm ifadeler aynı yönde düzenlenmiş gibi varsaymak hatalı olabilir; kaynak metinde daha işlevsel ve daha katı tutumları çağrıştıran ifadeler birlikte yer alır, fakat hangilerinin ters çevrileceğini gösteren anahtar sunulmaz. Bu nedenle elle hızlı toplama, danışanın profilini olduğundan farklı gösterebilir. Bir diğer uygulama tuzağı, “doğru cevap” arama eğilimidir: kaynak, yanıtların kişisel katılma derecesi olduğunu belirtir. Terapist formu verirken sosyal olarak beğenilecek seçenekleri değil, kişinin kendi olağan düşünme biçimini işaretlemesini vurgulamalıdır.

Pisivizör'de bu ölçek

Araç kitaplığında bu ölçek, buradaki klinik notlarla birlikte durur. Vakaya atayıp kendi kaydınızı uygulama içinde tutabilirsiniz; danışana hiçbir şey gönderilmez. Kaydettiğiniz sonuçları Vaka Asistanı formülasyonunuz ve seans notlarınızla birlikte değerlendirir.

Vakanızda kullanın: erken erişim

Ölçek maddeleri telif nedeniyle bu sayfada yayımlanmaz. Maddeler ve Türkçe uyarlama bilgisi için kaynağa gidin. Ölçek kaynağı