Beck Anksiyete Ölçeği puanlama ve değerlendirme

Danışan formu doldurdu, toplam 19 çıktı. Kaygısı orta mı, yoksa bu hafta kötü bir hafta mı geçirdi? Kısa cevap şu: Beck Anksiyete Ölçeği puanlaması tek adımdır, 21 maddenin her birinde işaretlenen 0–3 arası değer toplanır ve 0 ile 63 arasında bir puan çıkar. Değerlendirme ise iki soruya bağlıdır. Hangi kesme tablosunu kullandığınızı ve kaynağını bilmeniz gerekir. Ölçeğin neyi görmediğini de bilmeniz gerekir. Bu ölçek bedende hissedilen kaygıyı iyi yakalar, kaçınmayı ise hiç görmez.

Beck anksiyete ölçeği puanlama: toplam nasıl hesaplanır?

Her madde dört basamakta işaretlenir: hiç, hafif, orta ve ciddi düzeyde. Basamaklar 0'dan 3'e puanlanır. Ham puan 21 maddenin toplamıdır. Ters puanlanan madde ve alt ölçek yoktur, toplamı formun altındaki alana siz yazarsınız (Pisivizör araç kitaplığı, BAÖ künyesi).

Toplamadan önce boş madde olup olmadığına bakın. Boş bırakılan madde toplamı sessizce düşürür. Formu geri alırken bakacağınız ilk şey budur.

Ölçek neyi soruyor, neyi sormuyor?

Ölçek değerlendirme günü dahil son bir haftayı sorar. Danışandan her belirtinin kendisini ne kadar rahatsız ettiğini işaretlemesini ister. Belirtinin olup olmadığını değil, ne kadar rahatsız ettiğini. Bu ayrım uygulamada sık kaçırılır. Formu verirken bir cümleyle hatırlatın: "Bu hafta bunlar sizi ne kadar rahatsız etti?"

Maddelerin ağırlığı bedensel uyarılma tarafındadır. NCTSN'in ölçüm incelemesi de maddelerin çoğunun kaygının bedensel belirtilerini yokladığını not eder. Bunun pratik sonucu şu: panik ve bedensel belirtinin öne çıktığı tablolarda ölçek duyarlıdır. Sürekli endişenin baskın olduğu yaygın kaygıda ise asıl döngüyü zayıf temsil eder (Pisivizör araç kitaplığı, BAÖ künyesi).

Ölçeğin ağırlığı bedensel uyarılmada. Gördüğü ile görmediğini ayırınca puanı doğru okursunuz.

Endişeyi izlemek istiyorsanız endişeye özgü bir ölçek daha bilgilendiricidir. Kitaplıkta Endişe Şiddeti Ölçeği var. Ölçek depresyonla örtüşmeyi de düşük tutmaya çalışır. Yüksek bir BAÖ puanını depresyon şiddeti diye okumayın, depresyonu ayrı bir ölçekle ölçün.

Beck anksiyete ölçeği değerlendirme: kesme puanları

En çok kullanılan tablo ölçeğin İngilizce el kitabından gelir. Beck ve Steer (1993) toplam puanı şöyle etiketler: 0–7 minimal, 8–15 hafif, 16–25 orta, 26–63 ciddi kaygı. Bu aralıkları NCTSN'in ölçüm sayfasından doğruladık.

El kitabındaki aralıklar. Bant genişlikleri ölçekli; tablonun kaynağını puanın yanına yazın.

İki şeyi bilerek kullanın. Birincisi, Türkçe uyarlamayı Ulusoy, Şahin ve Erkmen (1998) yayımladı. Bu makaleyi okuyamadık, Türk örneklemi için ayrı bir kesme tablosu önerip önermediğini doğrulayamadık. İkincisi, Pisivizör kitaplığındaki formun kaynağında kesme tablosu yok. Kitaplık bu yüzden puanı etiketlemez. Bir eşik kullanacaksanız dayandığınız yayını dosyaya yazın. Yazamıyorsanız etiketi hiç kullanmayın, puanı ham sayı olarak izleyin.

Bizce bu ölçekte etiketten daha değerli olan, aynı kişinin ardışık puanlarıdır. Pencere yalnızca bir hafta. Tek bir sıçramayı müdahale sinyaline çevirmeden önce o hafta ne olduğunu sorun.

Kaçınma ölçekte görünmez

Bu ölçeğin en sinsi tuzağı budur. Kaygısını kaçınarak idare eden danışan uyarılmayı az yaşar ve düşük puan alır. Asansöre binmeyen biri asansörde çarpıntı yaşamaz. Düşük puan iyi gidişat değil, daralmış bir hayat demek olabilir (Pisivizör araç kitaplığı, BAÖ künyesi).

Aynı mantık ters yönde de işler. Kaçınma azaldıkça danışan zorlandığı durumlara girer ve uyarılmayı daha sık yaşar. Bizce maruz bırakmanın ilk haftalarında puanın yükselmesi tek başına kötüleşme sayılmamalı. Puanı kaçınma verisiyle yan yana okuyun.

Kurgusal örnek: toplu taşımadan ve kalabalık yerlerden kaçınan, otuzlu yaşlarında bir danışan. 1. seansta BAÖ 14. El kitabı tablosuna göre bu "hafif" demek, ama danışan haftada dokuz kez bir yere gitmekten vazgeçtiğini anlatıyor. 4. seansta, kademeli maruz bırakma başladıktan sonra, puan 21'e çıkıyor ve kaçınılan durum sayısı beşe iniyor. 8. seansta puan 12, kaçınılan durum sayısı iki.

Kurgusal örnek. Puan önce yükseliyor, kaçınma baştan beri düşüyor. Yalnızca puana bakan, 4. seansta yanlış sonuca varır.

Yalnızca puana bakan biri 4. seansta "kötüleşiyor" der. Kaçınma sütunu ise tedavinin işlediğini gösteriyor. Kaçınılan durumları basamaklara bölüp kaydetmeyi maruz bırakma hiyerarşisi yazısında anlattık. En azından haftalık kaçınılan durum sayısını seans notuna bir satır olarak ekleyin.

Sınırlar ve sık hatalar

• Bedensel hastalık ve ilaç yan etkisi puanı şişirir. Aynı bedensel deneyimi üreten tıbbi bir tablo ya da yeni başlanan bir ilaç, kaygı artmasa da toplamı yükseltir. Yaşlı danışanlarda ve eşlik eden bedensel hastalığı olanlarda bu yanlılık belirgindir.
• Ölçek tanı koydurmaz. Belirti yoğunluğunu sayıya çevirir, panik bozukluğu ile yaygın kaygıyı ayırmaz.
• Varlık ile rahatsızlık karışır. Danışan maddeyi "bu belirti oldu mu?" diye okursa puan, sizin istediğiniz şeyi ölçmez.
• Tek kötü hafta tabloyu ağır gösterir. Pencere dar olduğu için sınav haftası, taşınma ya da hastalık puanı geçici olarak yükseltebilir.

Pisivizör'de

Araç kitaplığında BAÖ'nün künyesi var: ne ölçtüğü, nasıl puanlandığı, ne zaman verileceği ve sık düşülen tuzaklar. Kaynakta kesme puanı verilmediği için kitaplık puanı bir şiddet etiketine çevirmez. Ölçeği vakaya ekleyip her uygulamada toplam puanı girersiniz. Vaka belgesinde ölçeğin verildiği tarihler ve puan seyri listelenir. Vaka kabulünün ölçek adımında, ilk görüşmede anlattığınız tabloya göre kitaplıktan ölçek önerileri de gelir.

Bir sonraki uygulamada

Formu verirken "Bu hafta sizi ne kadar rahatsız etti?" cümlesini yüksek sesle söyleyin. Geri alırken önce boş maddeye, sonra puanın yanına yazacağınız tek bir sayıya bakın: o hafta kaçınılan durum sayısı.