Mizaç Karakter Envanteri (TCI): ne zaman seçilir, nasıl okunur

Geniş kapsamlı özbildirim formu

TCI, kişinin tutumları, görüşleri, ilgileri ve kişisel duyguları üzerinden kendini tanımlamasını isteyen 240 maddelik bir özbildirim formudur. Yanıtlar Doğru/Yanlış biçimindedir. Yönerge, danışanın yalnız o andaki duygu durumunu değil, daha genel davranma ve hissetme biçimini esas almasını ister. Bu nedenle form, tek bir seans anındaki yaşantıdan çok, danışanın yerleşik kendilik anlatısını toplamak için uygundur. Kaynak formda yapılandırılmış görüşme sorusu yoktur; danışanın formu kendi başına doldurması istenir.

Tek belirti yerine çok alanlı profil

Bu araç, puan anahtarında yedi ayrı toplam alanla düzenlenmiştir: Yenilik Arayışı, Zarardan Kaçınma, Ödül Bağımlılığı, Sebat Etme, Kendini Yönetme, İş Birliği Yapma ve Kendini Aşma. Bu yapı, tek bir yakınma şiddetini izlemekten çok danışanın farklı kişilik alanlarında nasıl bir yanıt örüntüsü verdiğini görmek için kullanışlıdır. Formun uzunluğu ve çok alanlı yapısı nedeniyle, terapistin sorusu yalnızca kısa bir tarama değil de daha ayrıntılı bir kişilik profili olduğunda tercih edilmesi daha yerindedir. Kaynak, tanısal sınıflama ya da klinik eşik sunmaz.

Yanıt biçimi ve doldurma çerçevesi

Uygulamada danışana formun ikili yanıtlandığını, her ifade için yalnız bir seçeneğin işaretleneceğini ve boş bırakmamasının beklendiğini söylemek gerekir. Yönerge, ifadelerin dikkatle okunmasını ister; ancak yanıtlama sırasında aşırı oyalanmayı da önleyecek bir çerçeve verir. Terapist, formu verirken danışanın anlık duygu durumuna göre değil, genel davranma ve hissetme biçimine göre yanıtlamasının istendiğini açıklayabilir. Kaynakta uygulama süresi ve yeniden uygulama aralığı verilmemiştir; bu nedenle süre ya da aralık tahmini nota eklenmemelidir.

Anahtar yönü ve toplamların oluşturulması

Derecelendirme anahtarı, bazı maddelerin pozitif yönde, bazılarının negatif yönde puanlandığını belirtir. Pozitif yönde puanlananlarda Doğru yanıtı 1, Yanlış yanıtı 0 olarak; negatif yönde puanlananlarda Doğru yanıtı 0, Yanlış yanıtı 1 olarak ele alınır. Kaynak ayrıca bazı maddelerin TCI puanlamasına katılmadığını bildirir; bu maddeler toplamların dışında bırakılmalıdır. Toplam puanlar ilgili alt bileşenlerin toplanmasıyla elde edilir. Kesme puanı bu kaynakta verilmemiştir; bu nedenle ham puanlardan otomatik sınıflama üretilmemelidir.

Alt ölçekler

• Yenilik Arayışı (NS) (–): 40 maddelik toplam puan; NS1, NS2, NS3 ve NS4 alt bileşenlerinden oluşur.
• Zarardan Kaçınma (HA) (–): 35 maddelik toplam puan; HA1, HA2, HA3 ve HA4 alt bileşenlerinden oluşur.
• Ödül Bağımlılığı (RD) (–): 24 maddelik toplam puan; RD1, RD3 ve RD4 alt bileşenlerinden oluşur.
• Sebat Etme (P) (–): 8 maddelik tek toplam puan olarak verilir.
• Kendini Yönetme (S) (–): 44 maddelik toplam puan; S1, S2, S3, S4 ve S5 alt bileşenlerinden oluşur.
• İş Birliği Yapma (C) (–): 42 maddelik toplam puan; C1, C2, C3, C4 ve C5 alt bileşenlerinden oluşur.
• Kendini Aşma (ST) (–): 33 maddelik toplam puan; ST1, ST2 ve ST3 alt bileşenlerinden oluşur.

Ham puanı alan profili olarak okuma

Bu kaynak, her ana alan için toplam puan ve birçok alan için alt bileşen toplamı tanımlar. Elde edilen sayı, danışanın o alanda anahtara göre puanlanan yönde kaç yanıt biriktirdiğini gösteren ham puandır. Kaynak norm tablosu, klinik sınıf etiketi ya da eşik aralığı vermediği için puanlar tek başına “düşük-yüksek” kategorilerine çevrilmemelidir. Terapist, puanları danışanın anlatısı, görüşme bilgisi ve formdaki diğer alanlarla birlikte bir profil olarak ele almalıdır. Alt alanların madde sayıları farklı olduğundan, yalnız ham toplam büyüklüğüne bakarak alanları birbiriyle eşitlemek yanıltıcı olabilir.

Alt çizgi ve puan dışı maddeler hatası

Puanlama anahtarı, negatif yönde puanlanan maddeleri altı çizili gösterir. Metin aktarımı, fotokopi ya da dijital kopyalama sırasında alt çizgiler kaybolursa puan yönü kolayca ters çevrilebilir. Bu nedenle puanlama, yalnızca güvenilir anahtar görüntüsü üzerinden yapılmalıdır; bütün Doğru yanıtlarını otomatik olarak 1 saymak hatalı toplam üretir. Kaynakta TCI’nin bir bölümü olarak puanlanmayan maddeler de belirtilmiştir; bu maddeleri toplam puana katmak alan puanlarını şişirir. Boş ya da çift işaretlenmiş yanıtlar da toplamların güvenilir biçimde hesaplanmasını engeller.